10Th Class: 6.Triangles

10వ తరగతి • గణితం • అధ్యాయం 6

త్రిభుజాలు (సరూప త్రిభుజాలు)

6.2 సరూప పటాలు & బహుభుజుల సరూపకత

నిర్వచనం + సూత్రం

📖 నిర్వచనం (Definition)

ఒకే ఆకారం కలిగి ఉండి, ఒకే పరిమాణం కలిగి ఉండనవసరం లేని పటాలను సరూప పటాలు (Similar Figures) అంటారు. అన్ని సర్వసమాన పటాలు సరూపాలు, కానీ అన్ని సరూప పటాలు సర్వసమానాలు కానవసరం లేదు.

సరూపం (~)

📐 బహుభుజుల సరూప నియమాలు

సమాన భుజాల సంఖ్య గల రెండు బహుభుజులు సరూపాలు కావాలంటే రెండు నియమాలు తప్పనిసరి:

(i) ∠A = ∠P, ∠B = ∠Q, ∠C = ∠R, ∠D = ∠S
(ii) ABPQ = BCQR = CDRS = DASP = k (స్కేల్ గుణకం)
భుజాలు అనుపాతంలో ఉన్నా కోణాలు వేరు ≠ సరూపం
💡 ఓహో! స్కేల్ గుణకం (k) మారితే భుజాల పొడవులు ఒకే నిష్పత్తిలో పెరుగుతాయి/తగ్గుతాయి, కానీ కోణాలు మాత్రం అస్సలు మారవు!

6.3 ప్రాథమిక అనుపాత సిద్ధాంతం (థేల్స్ సిద్ధాంతం – 6.1) & విపర్యయం (6.2)

సిద్ధాంతం 6.1 & 6.2

📖 సిద్ధాంతం 6.1 (థేల్స్ సిద్ధాంతం)

ఒక త్రిభుజంలో ఒక భుజానికి సమాంతరంగా గీసిన రేఖ మిగిలిన రెండు భుజాలను వేరువేరు బిందువులలో ఖండించిన, ఆ మిగిలిన రెండు భుజాలు ఒకే నిష్పత్తిలో విభజింపబడతాయి.

DE ∥ BC

📐 థేల్స్ సూత్రం & విపర్యయం (6.2)

DE ∥ BC  ⇔  ADDB = AEEC
ఉపసిద్ధాంతం: ADAB = AEAC = DEBC
ar(ΔBDE) = ar(ΔDEC)
💡 ఓహో! సమాంతర రేఖ DE ని పైకి-క్రిందకు జరిపినా ఎడమవైపు నిష్పత్తి (AD/DB) మరియు కుడివైపు నిష్పత్తి (AE/EC) ఎల్లప్పుడూ సమానంగానే ఉంటాయి!

6.4 త్రిభుజాల సరూపకత నియమాలు (AAA/AA, SSS, SAS)

సిద్ధాంతాలు 6.3, 6.4, 6.5

📖 కో.కో.కో (AAA) & కో.కో (AA) నియమం

సిద్ధాంతం 6.3: రెండు త్రిభుజాలలో అనురూప కోణాలు సమానమైతే (లేదా ఏవైనా రెండు కోణాలు సమానమైతే – AA), వాటి అనురూప భుజాలు అనుపాతంలో ఉండి ఆ త్రిభుజాలు సరూపాలు అవుతాయి.

∠A=∠D, ∠B=∠E ⇒ ΔABC ~ ΔDEF

📐 భు.భు.భు (SSS) & భు.కో.భు (SAS) నియమాలు

SSS (6.4):   ABDE = BCEF = CAFD  ⇒ ΔABC ~ ΔDEF
SAS (6.5):   ABDE = ACDF  & ∠A = ∠D ⇒ ΔABC ~ ΔDEF
మధ్య కోణం సమానం & భుజాలు అనుపాతం
💡 ఓహో! 6 భాగాలన్నీ కొలవక్కర్లేదు — కేవలం 2 కోణాలు (AA) సమానమైతే చాలు, 3వ కోణం మరియు భుజాల నిష్పత్తి వాటంతట అవే సరిపోతాయి!

Leave a Comment

🌐 భాష / Language: